brughagedis.nl

Vorige week beschreef ik hoe ik door het turven van de gevonden treffers met woorden uit de titel van Wiley ebooks in een zoekmachine op de websites van de instituten probeerde ebooks te selecteren die geschikt zijn voor onze faculteit. Dit bleek toch een beetje te tijdrovend. Ik heb op zo’n 200 van de 2000 titels gezocht. Ook heb ik uitgezocht welke titels die al als boek in de bibliotheek aanwezig waren zijn uitgeleend. Dat bleken er maar een paar te zijn, voor mijn vakgebied (Life sciences) allen slechts één keer. Dat zegt natuurlijk erg weinig, want misschien zijn ze alleen door de aanvrager een keer bekeken. Daarom heb ik mijn selectie no0g aangevuld met enkele nieuwe en kostbare titels. Want waarom zou je niet van de gelegenheid gebruikmaken? En ik vond in een folder van Wiley nog een paar titels warvan ik dacht dat ze misschien interessant kunnen zijn. Achteraf vond ik die papieren catalogus toch het meest overzichtelijk, maar misschien schrijf ik nu iets wat absoluut niet gewenst is?

Uiteindelijk heb ik van alles wat genomen en kwam tot de volgende 10 titels.

Op deze manier maakte ik eigenlijk spelenderwijs kennis met de belangrijkste taak van een informatiespecialist, nl. het aanschaffen van nieuwe titels. Het valt mij op dat bij veel wetenschappelijke boekwinkels het altijd zo goed lukt om een leuke, evenwichtige en niet te groot aanbod samen te stellen. Hoe doen ze dat? Hebben ze een begnadigde medewerker die echt alle uitgevercatalogi uitvlooit en het perfect kan selecteren? En waarom kunnen wij dat minder goed?

Bij een aantal instituten is het aanschaffen van nieuwe boeken een beetje een probleem omdat er weinig input komt vanuit de medewerkers. Daarom moet ik op zoek naar methodes erachter te komen wat ze willen hebben. Er zijn verschillende mogelijkheden:

- Je kunt het de medewerkers vragen. Maar ik heb de indruk dat zo die verzameling saaie, onappetijtelijke, verouderde en nooit uitgeleende werken die we nu ten dele hebben is ontstaan.

- Je kunt een approval plan opstellen en aan de hand daarvan min of meer automatisch bestellen. Maar ik denk dat er nog wat gesleuteld moet worden aan de feedback mechanismen en kunstmatige intelligentie van de huidige systemen voordat die echt doeltreffend werken.

- Daarom geloof ik misschien nog het meest in het analyseren van de doelgroep op zoveel mogelijk verschillende manieren (publicatieanalyse, doorvlooien van rapporten, studiegidsen, proefschriften, scripties, websites) om erachter te komen op welke terreinen er onderzoek wordt gedaan en onderwijs gegeven. Dat zou kunnen in de vorm van een Kenniskaart. Maar om die faculteitsbreed in te voeren is een gigantische klus.

Ik ga dan ook eerst beginnen met een combinatie van de bovengenoemde mogelijkheden, waarbij het approval plan nog even in de ijskast blijft, en heb zelf een twintigtal titels uitgezocht uit een aantal folders en die naar de vertegenwoordigers op de instituten gemaild. De eerste reakties zijn positief. Eens kijken wat er uit voortkomt.

Vanmiddag was de tweede middag dat we in de Bibliotheek van Biologie overtollige boeken verkochten, zie mijn bericht van twee dagen geleden: Grote boekenverkoop. Deze keer zijn er aanmerkelijk minder mensen geweest, ik denk zo’n 10 – 15. Maar er zijn bijna evenveel boeken verkocht, naar schatting een stuk of 90. Er waren vooral mensen die op zoek waren naar insektenboeken. Ook heeft het ongeveer evenveel opgeleverd, ondanks dat ze bij elke twee boeken er één gratis cadeau deden. Hierbij moet aangetekend worden dat ik zelf ook voor zo’n 20 euro heb gekocht (en betaald!) Daarbij heb ik wel gewacht tot de gewone verkoop beëindigd was.

Op zoek naar boeken over insekten

Bij elkaar zijn we op deze manier zo’n 20 procent van de 2400 af te voeren titels kwijtgeraakt. Dat valt aan de ene kant mee, aan de andere kant stemt het tot nadenken. Zeker als je bedenkt dat we het grootste deel gratis hebben weggegeven. De meest gehoorde reden om niets mee te nemen was dat de boekenkast al vol is. Daar leidt ik uit af dat deze boeken nog maar weinig nut hebben, of ze er te slecht uitzien. Als je dan bedenkt hoeveel geld het heeft gekost om al die tamelijk nutteloze werken die niemand nog voor 1 euro wil kopen al die jaren in de bibliotheek op te slaan en te verwerken, dan vraag ik me wel een beetje af waar we soms mee bezig zijn.

Van de tafel werden vooral de recentere boeken gekocht

Een opmerkelijk staaltje daarvan kwam ik ook vanmiddag tegen toen ik een cassette uitleende met topografische kaarten van de Canarische eilanden waarin maar liefst 10 afzonderlijke barcodes waren geplakt. Op elke kaart één en nog één op het boek en één op de cd. Bij het uitlenen moet je dus 10 barcodes scannen en over een tijdje ook weer 10 bij het innemen. Dit alles om te voorkomen dat er ook maar iets zoek raakt. Deze cassette vormt zo op het oog één afzonderlijk en compleet uitleenobject en bovendien hebben we hem gratis gekregen. Hier heeft de beveiliging kennelijk geprevaleerd boven overwegingen van efficiëntie en ik betwijfel of het werkt zoals het is bedacht. Want er gaat geen belletje af als je een onderdeel per ongeluk niet meescant. Bovendien is het gemakkelijker om tijdens het uitlenen en innemen even alle onderdelen te controleren dan om ze allemaal te scannen.

De kasten zijn toch wat leger

Over 10 jaar staat die cassette misschien net zo te koop als nu de boeken in de afvoerkasten. Is het erg als er dan wat kaarten missen? Zou u de onderstaande boeken voor een paar euro hebben gekocht? Nou ik wel! De verkoop gaat voorlopig nog gewoon door.

Het is maar goed dat we niet van de boekenverkoop hoeven te leven. Vanmiddag hebben we een grote boekenverkoop georganiseerd in de bibliotheek  van Biologie. Het ging om boeken die niet mee konden naar de nieuwe bibliotheek en ook niet naar het Centraal opslagmagazijn bij het AMC omdat zich daar al eenzelfde exemplaar bevindt. Voordat we ze aan een marktpartij aanbieden kunnen medewerkers en studenten eerst hun slag slaan.

Naar schatting ging het om iets meer dan 60 meter, zo’n 2100 boeken. Binnen de faculteit was de verkoop via de nieuwsbrief aangekondigd, maar we wisten toch niet hoeveel bezoekers we konden verwachten. Een echter stormloop is het niet geworden, maar de opkomst stelde niet teleur. Ik denk dat er zo’n 35 tot 40 bezoekers geweest. In totaal hebben ze iets meer dan 100 boeken meegenomen. Per persoon hebben ze dus zo’n 2 tot 3 boeken gekocht. Voor de kringloopwinkelprijs van 1 euro.

Het is natuurlijk zo dat bibliotheekboeken al een heel leven achter zich hebben en er vaak niet meer zo goed uitzien. Bovendien zitten er stempels in en plakkers op. Van mijn voorgangster hoorde ik dat ze daardoor nog maar 20 procent van de waarde van tweedehands niet-bibliotheek boeken hebben. Maar er zaten genoeg leuke dingen tussen. Misschien dat koppelverkoop (drie voor de prijs van één) de omzet nog iets kan vergroten. Aanstaande donderdagmiddag organiseren we het nog eens, dus dan kunnen we in het laatste uurtje misschien nog wat stunten met de prijs.

Maar ik denk niet dat we op deze manier donderdag nog heel veel meer kwijtraken. Met wat er al eerder is weggehaald door medewerkers en is weggegeven aan bevriende organisaties schat ik dat op deze manier zo’n 500 van de 2500 boeken wordt afgevoerd. We blijven dus nog met aardig wat voorraad zitten, maar al met al zijn we heel tevreden. De vraag is alleen op welke bank zetten we de opbrengst?

Vóór

Tafeltje met bijzondere boeken, wat hoger geprijsd

En toen werd het druk

Na, is er verschil?

Er blijkt nog een andere methode voor het kiezen van 20 Wiley-ebooks. Dat bleek vanochtend toen ik mijn methode uit de vorige blog-post demonstreerde aan mijn zeer gewaardeerde collega vakreferent/informatiespecialist Kasper Abcouwer. Hij vond het een leuk idee om te proberen de relevantie van een bepaalde titel te bepalen aan de hand van de resultaten van een zoekopdracht met woorden uit de ebook-titel in een zoekmachine die zoekt op de websites van de betreffende instituten. Maar het zou natuurlijk mooier zijn als zoiets automatisch kon. Vandaar dat hij een alternatieve manier voorstelde en wel door de gegevens van Wiley middels isbn te koppelen aan de uitleencijfers. Met de gedachte dat je van titels die veel uitgeleend worden een elektronisch exemplaar beschikbaar kunt stellen. Dat geeft misschien meer een beeld van het gebruik in het verleden, maar het werkt sneller als je de gegevens hebt. En die uitleencijfers heb ik toevallig omdat ik lijsten maak voor de selectie van de boeken. Die database bestaat uit zo’n 88.000 records, waarvan er ongeveer 48.000 een isbn bleken te hebben. Met enige moeite heb ik die records naar Excel geexporteerd. Vervolgens bleek dat Wiley 13-cijferige isbn’s gebruikt en de gegevens van onze collectie uit het GGC nog merendeels volgens 10-cijferige notitie vermeld staan. Gelukkig vond ik op de website http://forums.cardbox.com/topics/185 een formule om 10-cijferige isbn’s in Excel om te zetten naar 13-cijferige isbn’s.

 Excel-functie om 10-cijferige isbn´s te converteren naar 13-cijferige

Van de 6473 Wiley ebooks titels bleken we er 193 op papier in huis te hebben. Van 60 daarvan zijn uitleencijfers beschikbaar. Daarvan zijn weer negen titels ook opgenomen in mijn selectie uit het totale aanbod op grond van de categorie-aanduiding door Wiley, overeenkomend met mijn vakgebieden. Voor twee titels worden ook veel treffers gevonden met de Rollyo-zoekmachine op de websites van de instituten.  Deze twee titels ga ik zeker voordragen als ebook. Van de overige titels zijn de treffers met de Rollyo/zoekmachine niet spectaculair of ontbreken zelfs. Maar ik denk dat ik ze toch ga voorstellen aangevuld met een aantal titels met veel treffers in de Rollyo-zoekmachine methode. Alleen moet ik dan nog flink wat zoeken. Ook is duidelijk dat ik mijn selectie op grond van de categorie aanduiding van Wiley niet te strict moet nemen. Een aantal titels die waren ondergebracht bij Geneeskunde Algemeen blijkt ook bij ons in de bibliotheek te staan en zelfs een aantal keren te zijn uitgeleend. Dus we zijn toch iets medischer dan we dachten.

Uitgeleende papieren Wiley titels 

Dat lijstje dat komt er ook wel. En, misschien nog een hangmatje nodig?

Deze dagen ben ik bezig met het updaten van de databases voor de selectie van boeken voor de nieuwbouw. Een secuur en precies werkje, want je bent zo gegevens kwijt. Een paar keer per dag verschijnt een mededeling van Access als de onderstaande op het scherm:

You are about to delete 62945 records from the specified table. Once you click Yes, you can't use the Undo command to reverse the changes. Are you sure you want to delete the selected records?

Meestal is mijn reaktie een overtuigd “Yes”, slechts een enkele keer cancel ik de handeling omdat ik toch nog even wil kijken of ik het wel goed heb gedaan. Access heeft de handige functie dat je gegevens van de ene tabel kunt toevoegen aan een al bestaande tabel met dezelfde structuur door eenvoudig te knippen en plakken. Zo kun je een tabel met oude gegevens eerst leegmaken om hem vervolgens te vullen met nieuwe gegevens. Het lijkt riskant, maar het werkt zeer snel.

Vandaag ontdekte ik de Duitse website Zeno.org met volledige teksten van een aantal klassieke werken uit de Natuurwetenschappen, zoals Brehms Tierleben 1881 en Haeckel’s Kunstformen der Natur . Deze werken maken nu nog voor een deel onderdeel uit van onze collectie. Mocht ik echter bij het knippen en plakken toch per ongeluk een vergissing maken, dan is dat niet erg want deze werken zijn online dus prima beschikbaar. Een geruststellende gedachte. Overigens gaan ze waarschijnlijk toch niet mee naar de nieuwbouw, maar worden ze verhuisd naar een locatie die er beter voor is toegerust.

Uit Ernst Haeckel’s Kunstformen der Natur: Tafel 8: Discomedusae. Scheibenquallen.

In Introduction to Bioinformatics van A.M. Lesk las ik dat Internet er niet alleen voor heeft gezorgd dat veel wetenschappelijke tijdschriften digitaal beschikbaar zijn gekomen, maar ook voor nieuwe methodes om wetenschappelijke resultaten te verspreiden en te publiceren. Bijvoorbeeld door middel van bulletin boards, blogs, cursus notities, presentaties van wetenschappelijke bijeenkomsten en compendia als Wikipedia. Daarnaast zijn nieuwe media toegevoegd, zoals afbeeldingen, filmpjes en geluiden. Dit alles heeft ertoe geleid dat veel onderzoekers nauwelijks nog in de bibliotheek komen. Daarom moet de bibliotheek op zoek naar nieuwe vormen van dienstverlening.

Nu las ik in de Informatie Professional van deze week dat er een nieuwe Iliad-reader is die gericht is op het lezen van boeken. Deze iLiad Book Edition is lichter en iets voordeliger dan de vorige versie, maar heeft geen ingebouwd Wireless internet. Wel is hij standaard voorzien van vijftig klassieke meesterwerken uit de Engelstalige literatuur. Ik bedacht nu of het misschien aardig is als onze bibliotheek een aantal van die apparaten aanschaft en gaat uitlenen? Laatst kreeg ik een prijsopgave te zien van wetenschappelijke titels voor dit soort ebooks en de prijzen vielen me alleszins mee. Laad hem propvol vol met interessante titels en ik denk dat er best mensen zijn die hem eens willen uitproberen. Dus voor de eerste tijd ben je denk ik wel voorzien van klandizie. Ik ga eens informeren wat men ervan vindt.

Vandaag heb ik een heleboel Logica boeken van trefwoorden voorzien. Dat is voor mij als niet-wiskundige een lastige klus, want je komt termen tegen als residuated lattices, substructural logics, Gödels’ incompleteness theorems, Russels’ paradox en the Law of Non-Contradiction en allerlei symbolen waarvan ik niet weet wat het allemaal betekent. In Mathematical Logic van Ian Chiswell and Wilfrid Hodges, Oxford University Press, 2007, vandaag eveneens van trefwoorden voorzien, vond ik een handig overzicht van veel gebruikte symbolen. (Zie tabel.)

Door samenvattingen en inhoudsopgaven te bekijken, een beetje door het boek te bladeren, op termen te Googelen en te zoeken in Wikipedia probeer ik te begrijpen waar het ongeveer over gaat. Ook vergelijkbare boeken opzoeken in OPC of Picarta en bij uitgevers (Springer!) kijken wil wel helpen. Van een oud-collega (wel wiskundige!) begreep ik dat hij wachtte tot een boek in MathSciNet opgenomen was om vervolgens de trefwoorden over te nemen in de GGC. Maar zo wil ik niet werken, dus probeer ik zelf termen te bedenken. Toevallig kwam ik op de website van bol.com terecht en ontdekte dat vrijwel alle titels daar ook zijn opgenomen en van trefwoorden voorzien. Dat is een uitkomst! Niet dat ik nu uitsluitend hier op af ga, maar als ik er echt niet uitkom en als vergelijkingsmateriaal lijken ze mij prima bruikbaar. Ik weet niet precies waar die trefwoorden bij bol.com vandaan komen. Misschien zijn ze overgenomen van de uitgever of automatisch gegenereerd, maar zou het niet mogelijk zijn dat de trefwoorden in de GGC ook gewoon van de uitgevers worden overgenomen? Ik hoop dat dit in het nieuwe LBS wel gaat gebeuren. Of anders stel ik voor die af te leiden van veel voorkomende en specifieke termen uit de index. Moet toch te doen zijn? In Web of Science worden trefwoorden automatisch gegenereerd uit de titelwoorden van verwante publicaties, maar bij boeken zijn de titelwoorden vaak minder gerelateerd aan de inhoud. 

Zo moeilijk is het toekennen van trefwoorden op een onbekend vakgebied overigens niet als je een beetje begint te begrijpen waar het over gaat. Die Law of Non-Contradiction is gewoon een oude wet van Aristoteles waarin gesteld wordt dat twee beweringen niet tegelijkertijd waar en onwaar kunnen zijn. Lijkt logisch, maar dit wordt natuurlijk betwist door een deel van de logici. Wat te denken van bijvoorbeeld de bewering “Alles wat op dit blog beweert wordt is onzin”. Betekent dat dan dat ook deze bewering onjuist is? Maar dan zou de rest dus geen onzin zijn. Of is alleen deze bewering onjuist en de rest inderdaad onzin? Kortom niet duidelijk. Volgens Graham Priest kunnen beweringen tegelijkertijd zowel waar als onwaar zijn, dit heet ‘dialetheisme’. Dit lijkt mij een gevolgtrekking die je gemakkelijk uit de vaak tegenstrijdige werkelijkheid van alledag kunt afleiden: in Picarta komen 13 titels voor waaraan zowel het trefwoord “waarheid” als “liegen” is toegekend. Filosofen kunnen er een heel boek over schrijven, maar voor een trefwoordensysteem is het volkomen normaal. Dialetheisme heeft als consequentie dat het bijna onmogelijk is om iets te beweren wat niet waar is, vandaar dat ik dit laatste zonder blikken of blozen kon beweren.

Het is nauwelijks te geloven, maar toch echt waar. Ik heb een BOEK gekocht! En dan niet zo’n computerboek in de ramsj voor een paar euro of een romannetje dat momenteel iedereen moet lezen. Nee, een echt boek, een studieboek zowaar en de prijs was enkele tientallen euro’s. Zonder dat ik een boekenbon kon inzetten. Om welk boek gaat het dan en vanwaar deze dwaasheid?

Het gaat om: Introduction to Bioinformatics van Arthur M. Lesk (3e editie uit 2008 uitgegeven door Oxford University Press) en ik ga het lezen omdat het me heel overzichtelijk lijkt, uptodate is en er een boel leuke dingen in staan. O.a. een  hoofdstuk over wetenschappelijke literatuur met informatie over Open Access, traditionele en digitale bibliotheken, de informatie explosie, databases, programmeertalen op het web en het verwerken van natuurlijke taal. Allemaal dingen waar ik het over kan hebben tijdens de bibliotheekcurssussen die we in juni weer gaan houden. Bovendien passeren de belangrijkste systemen waarin gegevens voor eiwitsequenties en genexpressie verwerkt worden de revue. Daar was ik al enige tijd grotendeels de weg in kwijt, dus ik hoop nu eindelijk te lezen hoe het allemaal werkt. Er staan ook aardige wetenswaardigheden in; wist u bijvoorbeeld dat de gemiddelde levensduur van een website vergelijkbaar is met die van een menselijke erythrocyt oftewel een rood bloedlichaampje? De levensduur van een erythrocyt bedraagt 120 dagen. Dus ongeveer zolang als de Spoetnik-cursus duurt.

Dat ik zo’n boek koop vind ik vrij normaal. Misschien dat ik eens per jaar op deze manier een boek tegenkom dat ik graag wil hebben. Als je ziet hoeveel informatie ik er daarna vaak uit kan gebruiken vind ik de uitgave geheel verantwoord. Ik vond het dan ook  vreemd dat vorig jaar een kleine rel ontstond tussen een aantal docenten en de bibliotheek omdat wij een aantal exeplaren van een veelgebruikt boek uit onze studiecollectie hadden uitgeleend aan studenten, zodat het niet beschikbaar was voor docenten terwijl ze er les uit moesten geven. Let wel wij wisten niets van afspraken hieromtrent en het lag dat moment gewoon te koop bij het filiaal van Selexys even verderop in de Roeterstraat voor ongeveer 50 euro. Koop het dan gewoon!

Maar de docenten vonden dat wij het boek niet aan studenten hadden moeten uitlenen omdat die het zelf moesten kopen en verplicht waren het altijd bij zich te hebben. Die regel achtten ze niet op zichzelf van toepassing. Misschien arbeidsrechtelijk correct, maar ik vind het de omgekeerde wereld. Uiteindelijk is het allemaal gelukkig gesust, maar ik vind het wel getuigen van een enorme krenterigheid van de kant van de docenten. Het rare van een bibliotheek is dat die het eigenlijk nog tot de kerntaken beschouwt om hierin mee te gaan. Gelukkig behoort het maar tot een heel klein percentage van de dienstverlening zodat er geen verdergaande conclusies aan verbonden hoeven te worden. Zelf koop ik sinds ik ooit begonnen ben met studeren de meeste verplichte literatuur en soms ook wat er omheen. Die bewaar ik dan vaak ook nog. Zou ik dan toch een beetje een bibliofiel zijn?